Tien producten op je gezicht: wat dermatologen zien bij de skinstacking-trend

TikTok en Instagram zitten vol met skincare-routines van tien stappen of meer. Reiniger, toner, serum, retinol, vitamine C, AHA, BHA, oogcrème, dagcrème, SPF. Meer is beter, toch? Dermatologen zien de gevolgen in de spreekkamer en zijn er helder over: meer is zelden beter, en soms ronduit schadelijk.

In mei 2025 publiceerde het Alrijne Ziekenhuis in Leiden een onderzoek waarbij 168 dermatologen in heel Nederland werden ondervraagd over de zogenoemde skinstacking-trend: het stapelen van meerdere actieve huidverzorgingsproducten in één routine.¹ De uitkomst was opvallend eenduidig: meer dan 90% van de ondervraagde huidartsen maakt zich zorgen. Ze zien meer patiënten binnenkomen met huidklachten die direct herleidbaar zijn naar hun eigen verzorgingsroutine. Irritatie-eczeem, allergische reacties, “clownseczeem” rondom de mond en neus, en acne die door producten juist verergert in plaats van verbetert.

Wat is er precies aan de hand, en wanneer slaat een goede gewoonte om in een probleem?

Meer producten betekent niet meer effect

De kern van het probleem is een hardnekkig misverstand: dat meer actieve ingrediënten op de huid ook meer resultaat geven. In werkelijkheid werkt de huidbarrière als een selectief systeem. Hoe meer je die tegelijkertijd belast met verschillende werkzame stoffen, hoe groter de kans dat ze elkaars werking verstoren, irritatie veroorzaken of de beschermende laag van de huid beschadigen.

De huid heeft een eigen microbioom: een leefgemeenschap van micro-organismen die de huid beschermt tegen pathogenen en bijdraagt aan de functie van de huidbarrière. Onderzoek toont aan dat het veelvuldig gebruik van cosmetica, met name producten met antimicrobiële bestanddelen en agressieve surfactanten, de samenstelling en diversiteit van dit microbioom meetbaar verstoort.² Dat verstoorde microbioom verhoogt de vatbaarheid voor ontstekingen, eczeem en bacteriële huidaandoeningen. Meer producten kunnen dus paradoxaal genoeg leiden tot minder gezonde huid.

Retinoïden: effectief, maar niet zonder risico

Retinoïden zijn vitamine A-derivaten die in cosmetische producten breed worden ingezet voor acnebehandeling en anti-aging. Hun werking is wetenschappelijk goed onderbouwd. Het probleem zit in de manier waarop ze door consumenten worden gebruikt: te hoge concentraties, te frequent, en in combinatie met andere actieve ingrediënten die de irritatie versterken.

Een uitgebreide reviewstudie uit 2024 in Dermatology Research and Practice analyseerde 21 onderzoeken naar retinoïd-geïnduceerde huidirritatie en stelde vast dat bijwerkingen zoals roodheid, schilfering, branderigheid en jeuk dosisafhankelijk zijn: hoe hoger de concentratie en hoe frequenter het gebruik, hoe groter het risico.³ Wanneer retinoïden worden gecombineerd met chemische exfolianten zoals AHA’s of BHA’s, neemt het irritatierisico verder toe doordat beide stoffen tegelijkertijd de huidbarrière aanpakken.

Dermatologen zien dat retinoïden die via online kanalen gepromoot worden, zonder medisch advies worden gekocht en gebruikt. De TikTok-aanbeveling om “retinol elke avond te gebruiken en direct te beginnen met een hoge concentratie” staat haaks op de klinische richtlijn om te starten met de laagste concentratie, een opbouwperiode van meerdere weken te hanteren en combinaties met andere actieve stoffen te vermijden.

AHA’s en BHA’s: nuttig in de juiste dosis, schadelijk gestapeld

Alpha-hydroxy acids (AHA’s, zoals glycolzuur en melkzuur) en beta-hydroxy acids (BHA’s, zoals salicylzuur) zijn chemische exfolianten die dode huidcellen losmaken en poriën reinigen. Bij correct gebruik en in de juiste concentratie zijn ze effectief. Het probleem ontstaat wanneer meerdere exfolianten tegelijk worden gebruikt, of wanneer ze worden gecombineerd met retinoïden.

Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dat overmatig gebruik van chemische exfolianten de stratum corneum, de buitenste laag van de huid, kan beschadigen. Calcium-ionen die nodig zijn voor de celverbindingen in de huid worden verstoord, waardoor de barrièrefunctie afneemt en de huid gevoeliger wordt voor externe prikkels.⁴ Combineer je een AHA-toner met een BHA-serum én een retinoïd, dan stapelen de irritatiefactoren zich op en kan het herstel van de huidbarrière weken duren.

Kinderen en jongeren: een extra kwetsbare groep

Een punt dat in het Alrijne-onderzoek specifiek naar voren kwam, is de steeds jongere leeftijd waarop kinderen beginnen met huidverzorgingsproducten. Dit is geen nieuw signaal: al eerder waarschuwden Britse dermatologen voor de explosieve stijging van het aantal kinderen dat cosmetica gebruikt, direct aangejaagd door TikTok-content.⁵

De huid van kinderen en pubers is dunner, minder goed in staat om de huidbarrière te herstellen en gevoeliger voor allergische reacties dan volwassen huid. Producten met retinol, sterke zuren of parfum zijn ongeschikt voor jonge huid, maar worden toch veelvuldig gebruikt omdat influencers ze aanprijzen zonder leeftijdsgerelateerde context.

Wat werkt dan wel?

Het goede nieuws dat het onderzoek ook noemt: de toegenomen aandacht voor huidverzorging heeft een positieve kant. Mensen zijn bewuster geworden van zonnebescherming en de basisbehoeften van hun huid. Dat bewustzijn is waardevol. Het probleem is niet dat mensen meer aandacht besteden aan hun huid, maar dat de informatie die hen bereikt via sociale media systematisch onjuist of overdreven is.

Dermatologen zijn het over één ding eens: een simpele, consequente routine met weinig producten is voor de meeste mensen het meest effectief en het minst schadelijk. De basisregel is eenvoudig:

• Reinigen met een milde, parfumvrije cleanser die de huidbarrière niet verstoort.
• Hydrateren met een moisturizer die past bij je huidtype.
• Beschermen met dagelijkse SPF, ook binnenshuis bij beeldschermgebruik.

Actieve ingrediënten zoals retinoïden of exfolianten voeg je pas toe als er een specifieke huidvraag is en bij voorkeur na advies van een dermatoloog. Niet omdat ze per definitie slecht zijn, maar omdat de context, concentratie en combinatie bepalend zijn voor het resultaat.

Merken die consequent werken met milde, goed onderzochte formules zonder onnodige actieve stoffen zijn in dat opzicht betrouwbaarder dan producten die op TikTok gaan vanwege een prikkelend voor-en-na filmpje. Natuurbazen en Upcircle zijn voorbeelden van merken die werken met minimale, goed omschreven ingrediëntenlijsten en geen agressieve actieve stoffen in hun basisverzorging toepassen.