Gerecycled toiletpapier: is het echt of een greenwash truc?

De Keuringsdienst van Waarde stelde dat het label “gerecycled” op toiletpapier eigenlijk niets zegt, want al het toiletpapier zou toch al van oud papier worden gemaakt. Dat klopt niet helemaal.

In hun podcast zeiden Michiel en Marijn van de Keuringsdienst van Waarde ruwweg het volgende: toiletpapier maak je nooit van vers hout, want dat is veel te duur. Dus is het label “gerecycled” op duurder toiletpapier gewoon greenwashing om meer geld te vragen voor iets wat de industrie sowieso al doet. Een pakkende claim, maar hij klopt niet volledig.

Marktonderzoeksbureau Mordor Intelligence rapporteerde dat recycled fiber in 2025 wereldwijd een marktaandeel had van iets meer dan 53% in toiletpapier.⁶ Dat betekent dat bijna de helft van het toiletpapier op de wereldmarkt nog steeds van verse houtvezels wordt gemaakt. Virgin pulp is duurder in productie, maar tegelijk zachter en witter, en het wordt massaal gebruikt voor premium merken als Charmin, Andrex en Zewa. Merken als Procter & Gamble en Kimberly-Clark investeerden recentelijk nog in nieuwe virgin pulp-capaciteit in Zuid-Amerika.⁶

In Nederland ligt het aandeel gerecycled wel hoger: het KIDV rapporteerde dat in Nederland gemiddeld 83% van nieuw papier en karton van oud papier als grondstof gebruik maakt.⁷ Maar ook dat getal laat zien dat “niet alles gerecycled is”, en bovendien gaat het om papierpulp in het algemeen, niet specifiek om toiletpapier.

De Keuringsdienst heeft een punt dat sommige fabrikanten het “gerecycled”-label gebruiken om een premiumprijs te rechtvaardigen voor een product dat nauwelijks verschilt van een goedkoop huismerk. Dat is een terechte kritiek op marketingclaims. Maar de bredere bewering dat het label per definitie niets toevoegt omdat iedereen al recycled, is feitelijk onjuist en doet geen recht aan het echte duurzaamheidsverschil dat er wél bestaat.

Bovendien is “gerecycled” op het etiket geen garantie op zichzelf. Cruciale vragen die het label niet beantwoordt: hoeveel procent van de vezels is écht gerecycled? Is er aanvullend virgin pulp bijgemengd voor stevigheid of witheid? Is er een keurmerk als FSC of EU Ecolabel dat dit onafhankelijk controleert? Zonder die context is het woord “gerecycled” inderdaad weinig waard — maar niet omdat iedereen het al doet, maar omdat het te vaag is om iets te bewijzen.

Recyclen is niet hetzelfde als een gesloten kringloop

De suggestie dat “al het toiletpapier al gerecycled is, dus het maakt niet uit” verdient nuancering. Recyclen is goed, maar het is geen oneindige kringloop. Papiervezels verslechteren bij elk hergebruik: ze worden korter, stijver en verliezen hun vezelbindend vermogen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat cellulosevezels gemiddeld vijf tot zeven keer gerecycled kunnen worden voordat ze structureel onbruikbaar zijn.¹

Na die cyclus zijn de vezels te kort en te gedegradeerd om nog papier van te maken. Dat verlies moet worden aangevuld, en die aanvulling komt altijd uit vers gekapt hout. Het recycleproces voor hygiënepapier heeft bovendien een relatief laag vezelrendement: studies rapporteren een bruikbaar vezelrendement van 60 tot 75% voor deze toepassingen.² Een significant deel van het ingevoerde gerecyclede materiaal eindigt als procesafval of wordt verbrand.

Wit papier is een keuze, geen vanzelfsprekendheid

Dit is het punt dat zowel de Keuringsdienst als de meeste consumenten missen: de kleur van je toiletpapier is vaak de echte duurzaamheidsindicator. Gerecycled pulp is van nature grijs tot bruin. Ruw, oud karton en papier kleuren de vezelbrij. Om die te transformeren naar het glanzende wit dat consumenten verwachten, is bleken nodig.

Chloorgasbleking, vroeger standaard, produceert dioxines. Modernere processen gebruiken chloordioxide of waterstofperoxide, maar ook die vragen extra energie, water en chemische input. Wit gerecycled toiletpapier heeft dus een extra milieubelastende stap die de bruine variant niet heeft.³

Bruin, ongebleekt toiletpapier is daarmee in productietermen eerlijker dan een witte rol met een groen etiket. Het ziet er minder fris uit in de badkamer, maar de milieulast van de productie is meetbaar lager. Dit gegeven maakt ook duidelijk dat de duurste “gerecyclede eco-rol” in de supermarkt soms gewoon een wit gebleekte standaardrol is met een premium verpakking eromheen.

Bamboe: een structureel ander startpunt

Bamboe is de meest serieuze alternatieve grondstof voor toiletpapier, en om goede redenen. Bamboe is geen boom maar een grassoort: het groeit tot wel een meter per dag bij bepaalde soorten, regenereert na oogst zonder herbeplanting, heeft geen pesticiden of kunstmest nodig en slaat CO₂ relatief efficiënt op.⁵ Een gekapte bamboesteel groeit in weken opnieuw uit zijn eigen wortelstelsel. Een boom die voor toiletpapier wordt gekapt, groeit pas na decennia terug.

Het fundamentele verschil met gerecycled papier is dat bamboevezels verse, niet-gedegradeerde vezels zijn die geen vezelverlies hoeven te compenseren met bijgemengd hout. Er is geen recyclingcyclus die steeds maar opnieuw aangevuld moet worden.

Niet alle bamboepapier is echter gelijkwaardig. Ook bamboepulp wordt vaak gebleekt voor het vertrouwde witte resultaat, en bamboe groeit voornamelijk in China en Zuidoost-Azië, wat transportvoetafdruk oplevert. Let daarom op FSC-certificering voor verantwoorde teelt, en kies bij voorkeur voor een ongebleekte of minimaal gebleekte variant.

Bij Flumo vind je The Good Roll, een Nederlands merk dat rollen maakt van bamboe en gerecycled Europees papier, zonder chloor, kleurstoffen of geurstoffen. Bovendien gaat een deel van de nettowinst naar het bouwen van sanitaire voorzieningen in Ghana.