Afval scheiden: de meestgemaakte fouten en hoe je ze voorkomt

Afval scheiden klinkt eenvoudig, maar in de praktijk twijfelen de meeste mensen minstens een keer per week bij de vuilnisbak. Wat doe je met een vette pizzadoos, een leeg koffiecupje of een pot met verf? In dit artikel leggen we per afvalstroom uit wat waar naartoe gaat en welke fouten het meest worden gemaakt bij het thuis scheiden van afval.

Waarom afval scheiden echt verschil maakt

Nederlanders produceren gemiddeld zo’n 453 kilogram huishoudelijk afval per persoon per jaar. Ongeveer 60 procent daarvan wordt gescheiden ingezameld, wat ons boven het Europese gemiddelde plaatst. Toch belandt er nog altijd zo’n 177 kilogram per inwoner per jaar bij het restafval, terwijl een groot deel daarvan recyclebaar is.¹

Afval dat goed gescheiden wordt aangeleverd, kan worden omgezet in nieuwe grondstoffen. Dat bespaart energie, vermindert CO2-uitstoot en verkleint de afhankelijkheid van nieuwe, vaak schaarse materialen. Afval dat ongesorteerd bij het restafval belandt, wordt verbrand. Dat levert weliswaar energie op, maar gaat gepaard met verlies van waardevolle materialen en uitstoot van fijnstof en andere schadelijke stoffen.²

De zes afvalstromen uitgelegd

In Nederland scheiden we huishoudelijk afval in zes hoofdstromen. Hieronder staat per stroom wat er wel en niet in mag.

GFT: groente, fruit en tuinafval

De groene GFT-bak is bedoeld voor al je organische resten. Denk aan:

• Groente- en fruitschillen
• Koffiedik en theezakjes (ook met staaltje)
• Eierschalen en etensresten
• Tuinafval zoals bladeren, gras en snoeihout

Luiers, kattenbakvulling en vlees in grote hoeveelheden horen hier niet in. Die gaan bij het restafval.

PMD: plastic, metaal en drankkartons

De gele PMD-zak verzamelt verpakkingen van plastic, metaal en drankkartons. Wat erin mag:

• Plastic flesjes, bakjes, tubes en folie
• Blikjes en conservenblikken
• Aluminiumverpakkingen zoals boterfolie
• Drankkartons van melk, sap en soep

Gebruik altijd de officiële PMD-zak van je gemeente. Een gewone plastic supermarkttas blokkert de sorteerinstallatie en zorgt ervoor dat het hele zakje als restafval wordt verwerkt.

Papier en karton

Papier en karton gaan apart, maar alleen als ze droog en schoon zijn. Kranten, tijdschriften, enveloppen, dozen en papieren zakken zijn welkom. Gecoat papier zoals glanzende reclamefolders, foto’s en kassabonnen hoort bij het restafval. Hetzelfde geldt voor karton dat nat of vet is geworden.

Glas

Glas gooi je in de glasbak, gesorteerd op kleur: wit, groen en bruin. Metalen deksels kun je eraf draaien en bij PMD gooien. Drinkglazen, spiegels, ovenschalen en ruitglas zijn een ander type glas en horen bij het restafval of het milieupark. Ze smelten bij een andere temperatuur dan verpakkingsglas en kunnen het recyclingproces verstoren.

Restafval

Alles wat niet in de bovenstaande stromen past, gaat bij het restafval. Denk aan luiers, stofzuigerzakken, kaarsresten, porselein en kapotte spiegels. Dit afval wordt verbrand in een installatie met energieterugwinning.

Klein chemisch afval

Dit is de stroom die het vaakst wordt vergeten. Batterijen, verf, oplosmiddelen, spaarlampen, TL-buizen en lege spuitbussen horen bij het klein chemisch afval (KCA) en worden ingeleverd bij het milieupark of een speciaal inzamelpunt in de buurt. Medicijnen lever je in bij de apotheek. Ze door het toilet spoelen is schadelijk: jaarlijks belandt er in Nederland minimaal 190.000 kilogram aan medicijnresten in het oppervlaktewater, deels doordat huishoudens medicijnen via het riool afvoeren.³

De meestgemaakte fouten bij afval scheiden

Zelfs mensen die bewust bezig zijn met afvalscheiding maken regelmatig dezelfde fouten. Dit zijn de meest voorkomende:

Pizzadoos bij het papier. Een vette pizzadoos is vervuild papier en hoort bij het restafval. Is alleen de onderkant vet? Scheur het schone deel eraf en gooi dat wél bij het papier.

Koffiecups in de PMD-zak. Cups zijn vaak samengesteld materiaal en gaan bij het restafval. Tenzij je merk een eigen inzamelprogramma heeft, zoals Nespresso via zijn inleverpunten.

Glas in de papierbak. Dit beschadigt de sorteerinstallatie en maakt het hele papier onbruikbaar. Glas hoort altijd in de glasbak, gesorteerd op kleur.

Medicijnen door het toilet. Waterzuiveringsinstallaties zijn niet ingericht om medicijnresten volledig te filteren. Breng ze altijd terug naar de apotheek, ook als de verpakking nog dicht is.

Plastic tasje als PMD-zak. Een gewone supermarkttas vol PMD lijkt handig, maar de zak zelf verstoort het sorteerproces. Gebruik de officiële PMD-zak van je gemeente.

Zes gewoontes die het makkelijker maken

Afvalscheiding werkt het beste als het automatisch gaat. Een paar kleine aanpassingen in je routine maken al een groot verschil:

• Zet een apart bakje voor GFT naast je vuilnisbak in de keuken, zodat je niet elke keer hoeft te lopen.
• Spoel lege verpakkingen kort om voordat ze bij PMD gaan. Het hoeft niet perfect, maar het scheelt stank en verbetert de recyclekwaliteit.
• Vouw dozen en karton altijd plat. Een niet-gevouwen doos neemt vijf keer zoveel ruimte in.
• Bewaar batterijen en klein elektrisch afval in een schaaltje bij de deur, zodat je ze meeneemt naar het inzamelpunt.
• Check het driehoekje op plastic verpakkingen. Nummers 1, 2, 4 en 5 zijn doorgaans recyclebaar via PMD. Nummers 3, 6 en 7 gaan bij het restafval.
• Gebruik de Afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal bij twijfel. Die tool houdt per gemeente bij welke regels er gelden.

Minder verpakking is de volgende stap

Goed scheiden helpt, maar minder verpakkingsafval produceren is nog effectiever. Producten met herbruikbare of volledig afbreekbare verpakking zorgen structureel voor minder afval in huis. The Good Roll is een goed voorbeeld: toiletpapier verpakt in papier in plaats van plastic, waardoor er niets bij het PMD of restafval hoeft.